چشمهای جوشان در دل طبیعت بکر مازندران

همانند بنای چهلستون، باغ آن نیز دستخوش تغییراتی بوده است كه ازمهمترین آنها می توان به احداث خیابان سپه بر سمت شمالی باغ ، و تغییر ورودی باغ از ضلع شرقی به ضلع شمالی و ایجاد جلوخان نیمدایره شكل امروزی از دوره پهلوی اشاره نمود. درهای ورودی باغ ارم در ضلع شمالی قرارداد و به طرف بلوار “ارم” باز میشود. از مکانهای تاریخی این منطقه تپه تاریخی قلعه بزرگ مربوط به دوره سلجوقیان است.

این چشمه به دلیل حرکت آرام و بی صدای خود به چشمه لال معروف شده است. لچكیهای طاق نماهای داخلی در دوره زندیه كاشیكاری شده ولی بر اثر بی توجهی كاشی ها فرو ریخته و فقط قطعات كوچكی در بعضی جاها باقی مانده است. محمد هاشم آصف رستمالحكما كه در اواخر دوره زندیه و اوایل دوره قاجاریه میزیسته، باغ جهاننما را بدین نحو وصف كرده است: ” در خارج شهر… باغ جهاننما در هنگام اقامت تیمور گوركانی در شیراز، همچون سایر باغ های نامدار آن دوره مورد توجه واقع شده به طوری كه همانند آن باغ را در اطراف سمرقند -كه موطن اصلی وی بوده است احداث نموده و آن را جهان نما نامیده بود.

این نهر به جدولهای متعدد تقسیم میگردد كه هر كدام را بنا می خوانند و از آن جمله جدول میری می باشد كه یك پنجم از نهر اعظم است. یكی از برنامههای شهری دوره شاه عباس اول و پس از انتخاب شهر اصفهان به عنوان پایتخت در سال1007 هجری قمری، احداث خیابان زیبا وطویل چهار باغ و باغهای متعدد در پیرامون آن بود. شهر اصفهان به بركت وجود زاینده رود دارای باغهای متعدد و دشتهای سرسبز بوده است. این فضاها که با تعریف محورها مکان یابی شده بودند، چنان که امروز نیز موجودند خود به تعریف دقیقتر محورها کمک می کنند.

در ادامه شما را با دیدنی های مرودشت، این شهر باستانی دیدنی آشنا میکنیم. علاوه بر این دو خیابان عریض، خیابان های دیگری هم به موازات این دو در تمام قسمت های باغ احداث شده است. دو جانب دیگر باغ محدود به باغ ها و خانههای مسكونی است. این یعنی در بستر چشمه اصلی ثریا، 2هزار چشمه آب دیگر وجود دارند. برخی افراد بر این باور هستند که ازرود مخفف شده عبارت ازت رود است و این نام گذاری هم به خاطر وجود گوگرد در آب چشمه انجام شده.

او در پی یافتن حقیقت زندگی استاد و دانستن راز این چشمهاست و بر این باور است که صاحب این چشمها می تواند پرده از بخشی از زندگی استاد که بر همگان پوشیده مانده است بردارد. به باور یک تن بزرگان ولسوالی اوبه : اگر ما از جنگلات ، علفچر ها و چشمه های دو گانه آب گرم استفاده معقول نمائیم ، سالانه به طور اوسط هر فامیل 30 هزار افغانی عاید خواهند کرد. این بنا به گفته اهل منطقه توسط زنی به نام بلقیس حدود اواخر دوره ساسانی و اوایل دوره اسلامی احداث گردید.

این كاخ در سال 1056 هجری قمری( 1642میلادی) با حضور شاه عباس دوم و سفیران كشورهای خارجی افتتاح شد. در دوازدهمین سال سلطنت شاه سلطان حسین، كاخ چهلستون دچار حریق شده و سپس تعمیراتی در آن و به احتمال زیاد مطابق سابق به عمل آمده است. در اين روستا، محور اصلي به صورت مستقيم و خطي شكل گرفته است، و از اين رو به عنوان مهمترين معبر ،خدمات روستايي را در مجاورت خود جاي داده است و معابر ديگر نيز با الگوي شعاعي از آن منشعب گرديده اند. از آن جمله میتوان به تالار آینه، تالار هجده ستون، دو اتاق بزرگ شمالی و جنوبی تالار آینه، ایوان های طرفین سرسرای پادشاهی و حوض بزرگ مقابل تالار با كلیه تزئینات نقاشی، آیینه كاری، كاشیكاری دیوارها و سقفها اشاره كرد.

در پشت عمارت اصلی و در طرف مغرب باغ، اندرون و عمارت آن وجود دارد. در سالهای ۱۳۵۰- ۱۳۴۵ه.ش در ساختمان اندرون و محوطه آن نیز تعمیراتی به عمل آمده است. یا «کانی چاوره ش» که بین آبادی گلچهر حومه ی منطقه ی مریوان وعیسی اولاد که روستایی است مشهور به قلعه ی مریوان به اسم « چاو ره ش » یعنی چشم سیاه که هنوز در خاطره های افراد قدیم وجدید مانده اگر چه شاید نسل کنونی ، نام گذاری و وجه تسمیه ی آن را نداند. باغ جهاننما همانند سه باغ مشهور دیگر یعنی باغ ارم و باغ دلگشا و باغ تخت قراچه در دوره آل مظفر و آل اینجو یعنی پیش از یورش تیمور گوركانی به شیراز، در نهایت آبادانی بوده است.

از سوی دیگر ایوان چهلستون رابطه بصری بین بیرون و اندرون كوشك را برقرار میسازد و حد فاصل آنهاست. در خصوص نامگذاری آن به گاومیش گلی بر اساس روایات سالخوردگان در طی سالیان قبل پیش از آنکه استفاده بهینه از آن بدین شکل صورت گیرد٬ گاومیشهای اهالی سرعین در داخل استخر بعد از اینکه مقداری از حرارت آب کاسته میشده است٬ میخوابیدن و بدین سبب از آن بنام آبگرم گاومیش گلی نام بردهاند در سالیان گذشته آب مازاد چشمههای معدنی به خصوص آب گامیش گلی از سمت جنوب شرقی وارد نهری میشد و به فاصله یکصد و پنجاه متری آسیابی را میگردانید این آسیاب در آن ایام از گرانبهاترین آسیابهای آذربایجان به حساب میآمده زیرا بر خلاف آسیابهای دیگر آب آن در زمستان یخ نمی زده و در تمام 12 ماه سال کار می کرده است.

این سراب بازده متوسطی دارد و در تمام طول سال جاری است، در اطراف آن باغات میوه و قلمستان مناسب است و در این محل که در دو کیلومتری شهر توره قرار دارد اردوگاه تابستانی دانش آموزی توسط آموزش و پرورش ایجاد شده است. تالارهای وسیع كاخ دردوره شاه عباس دوم نیز محل بار عام و كاخ پذیراییهای رسمی بوده است. به روایت میرزا محمد كلانتر فارس در دوره كشمكش بین مدعیان سلطنت، بعد از نادر شاه افشار تا استقرار حكومت كریم خان زند این باغ هم بازسازی شده است.

كاشیكاری این هلالی همزمان با كاشیكاری های هلالیهای عمارت اصلی باغ انجام گرفته و متعلق به دوره قاجاریه است. هریك از ستون های بیست گانه تالار ازیك تنه درخت چنار تشكیل شده و بر روی آنها لایه نازكی از تخته رنگ شده وجود دارد كه سابقاً با آینه و شیشههای رنگی پوشیده شده بود. از ایوان چهلستون سه در به تالار پذیرایی كه تمام عرض كوشك را اشغال كرده، راه دارد.

به محض ورود به این دهکده اولین چیزهایی که جلوی چشم شما خودنمایی میکنند، خانههای گلی با گلهای شمعدانی جلوی پنجره این خانهها هستند. برنادت فکر میکند که شاید در زیر زمین چشمهای باشد، با دستهایش خاک گل آلود را میکند و به آب بدمزهای میرسد. سمت شیب زمین از غرب به سوی شرق است و مجموعه عمارت اصلی و اندرون در قسمت مغرب و در بلندی چشمگیری قراردارد. چشمهعلی از میان صخرهای بزرگ خارج شده و به سوی جنوب و سپس جنوب شرق جاری است.

راه اول گذر از جاده کوهستانی در امتداد راهآهن به سمت جنوب شهرستان دورود است. در قسمت جلو در ورودی اندرون یك چهار ضلعی كه در اطراف آن طاقچههایی ایجاد نمودهاند و اصطلاحاً به آن غلام نشین میگویند واقع شده است. در سال های بعد همزمان با توسعه فضای باغ این دیوار خراب شده و دو ضلع آن را كه مجاور بلوارهای “ارم” و “آسیاب سه تایی” است با نردههای آهنی محصور كردهاند، تا بینندگانی كه از حاشیه این خیابان ها میگذرند از دیدن منظره زیبای باغ محظوظ گردند. نمای پشت عمارت اصلی باغ ارم به جانب شرقی اندرون است و در این ضلع درهایی برای رفت و آمد به ساختمان وجود دارد در ضلع غربی آن عمارتی یك طبقه است كه از سطح محوطه اندرون بلندتر است.

در موقع توسعه باغ، گلستانی از انواع گل رز در ضلع غرب و شمال غربی احداث گردیده كه در آن قریب دویست و پنجاه واریته گل رز پرورش داده شده است. استخر باغ ارم سابقاً گودتر بوده، ولی در تعمیرات اخیر پر شده و اكنون عمق آن نیم متر است. این باغ سابقاً از آب ركنآباد مشروب میشده ولی در این زمان كه مقدار آب كاریز ركن آباد كاهش یافته ،به جز لوله كشی در قسمتی از باغ ، چاه حفر گردیده كه مقداری از آب مورد نیاز این باغ معتبر و تاریخی را تأمین میكند.

سردانسر یکی از طبیعت های بکر و دست نخورده گرگان است که همواره مورد استقبال گردشگران قرار گرفته است. اگراز سر در ورودی اصلی به سمت داخل باغ حركت كنیم، منظره كاخ و تصویر درون آب سوی حركت را مورد تاكید قرار می دهد. این غار تنها غار گالیکش نیست اگر به غارهای تاریخی علاقهمندید حتما سری به غار سید رشید بزنید. البته منظور تاثیرات آتش زایی آن نیست بلکه اثرات درمانی آن بر روی بدن ما است.

به چشمه هایی که مخازن آب آن ها در بین دو قشر نفوذ ناپذیر قرار گرفته باشند، چشمه های آرتزین یا چشمه های جهنده و چشمه های آب گرم می گویند. به هر حال رساله طریق قسمت آب از قاسم بن یوسف ابونصرهروی تالیف سده دهم هجری بهترین منبع موثق در حصه شیوه آبیاری و آب پخشی پیشین هرات است . عمارت باغ جهاننما تا به حال سالم برجای مانده و به شكل هشت ضلعی است. در حال حاضر این باغ در اختیار صدا و سیمای شهر شیراز است. درمیان سروهای باغ های شیراز نیز سروهای باغ ارم زیباتر و جلوه آن خیره كننده تر است.

دیدگاهتان را بنویسید